ماهاياناي اخير، و يكي از بزرگ‌ترين شعراي سانسكريت‌. او دو اثر بسيار مهم نوشت‌: مجموعهٴ طريقت1، رساله‌اي در اخلاقيات ماهايانا، حاوي منقولات زيادي از آثار سلف‌، كه‌ قسمت اعظم آن گم شده‌؛ مؤلف دربارهٴ ارزش بودي‌كيتام‌2 تأكيد مي‌كند، يعني تفكري كه هدفش‌ معرفت كامل يا حكمت است‌. دروازهٴ كمال3 منظومهٴ بزرگي است در باب همان موضوع‌.

تائو - هسوان‌

تائو - هسوان‌4 در 595 زاده شد، و در 667 درگذشت‌. بنيان‌گذار لوتسونگ‌5. در 667 مجموعه‌اي‌ از تراجم احوال راهبان بزرگ بودايي را كه از 519 تا 665 مي‌زيستند، در 30 كتاب تدوين كرد، به‌ نام هسو كائو سنگ چيوآن6. در 664 تحرير تازه‌اي از هونگ مينگ چي‌، به نام كوانگ‌هونگ‌ مينگ‌چي7، در 30 كتاب فراهم آورد.

تائو - شيه‌

تائو شيه‌8 بودايي چيني در حدود 656 تا 668 برآمد. در حدود 656 تا 660 گزيدهٴ خوبي از اخلاقيات بودايي در 20 كتاب فراهم آورد، به نام چو - چينگ يائو - چي9. در 668 يك‌ دايرةالمعارف بودايي در 120 كتاب تأليف كرد به نام فا - يوآن - چو - لين10.

آيين بودايي ژاپني‌

از دو مذهب اوليهٴ بودايي كه توسط اكوان در ژاپن ايجاد شد، در فصل سابق سخن گفته‌ام‌. پيش از پايان قرن‌، دو فرقهٴ ديگر تأسيس شد، هوسو - شو11 در 654 و كوشا- شو12 در 658.


Sikshasamuccaya .1
bodhicittam .2
Bodhicaryavatara .3
Tao-hsuan .4
5 .در اين باره يادداشت مرا راجع به بودائيت چيني در نيمهٴ اول سدهٴ هفتم ببينيد. از آن رو از او در اينجا گفت‌وگو مي‌كنم كه‌، تا آنجا كه مي‌توان از روي آثارش‌ قضاوت كرد، فعاليت ادبي او مقارن اواخر عمرش بوده است‌.
6 Hsu Kao seng ch'uan. ، اين تكملهٴ كائو سنگ چيوآن بود، مجموعهٴ مشابهي مربوط به دورهٴ 67 تا 519، تصنيف هوئي - چيائو در 519؛ ذيل ديگري موسوم‌ به سونگ كائو سنگ چيوآن‌، تا سال 988 توسط تسان - نينگ نوشته شده (نك نيمهٴ دوم سدهٴ دهم‌).
7 .در اين باره يادداشت مرا راجع به سنگ - يو ببينيد (نيمهٴ اول سدهٴ ششم‌).
Tao-shih .8
Chu-ching yao-chi .9
Fa-yuan-chu-lin .10

Hosso-shu .11
Kusha-shu .12